सुदूपश्चिम प्रदेशको कैलाली र अन्य जिल्लाहरुमा रैथानेबाली संरक्षणको अभियान र प्रभावकारिताका विषयमा कृषि ज्ञान केन्द्र कैलालीका प्रमुख टेकबहादुर बिष्टसँग निशाना न्युजका लागि टंक कुँवरले गरेको कुराकानी प्रस्तुत गरिएको छ ।

कृषि क्षेत्रको प्रवर्धनका लागि के–के मा काम भइरहेका छन् ?
कृषि मन्त्रालयको मार्ग निर्देशन कार्यविधीले बोलेको नीतिअनुरुपले नौ जिल्लाकै कृषि र पशुका क्षेत्रमा कार्यक्रमहरु सञ्चालित छन् । बझाङमा आलु संरक्षण,रैथाने बाली कोदो मार्सीको संरक्षणको कुरा छ । कैलालीको सन्दर्भमा दुई तीन वटा रैथाने बाली संरक्षणका लागि म्यान्डेट दिएको छ । जसमध्ये एक नम्बरमा थारु आलु प्रवद्र्धनका लागि सरकारले पँैसा,क्षेत्र, कार्यविधि तोकेको छ ।

त्यसपछि अनादी धान संरक्षणका लागि पनि कार्यविधि,पैँसा र ठाउँ तोकेको छ । त्यस्तै पहाडको अदुवा,सुन्तला,पहाडका प्राङ्गारिक बालीहरु त्यसको पनि संरक्षण,सम्बद्र्धन,बजारीकरण गर्नु त्यसलाई अनुदान दिनु,थप क्षेत्र विस्तार गर्नु भनेर दिएको छ । कैलालीमा ४० प्रतिशत भुगोल पहाडमा पर्छ । हामी रैथाने बाली संरक्षणका लागि लागिपरेका छौँ । त्यसको नीति,विधि,बजेट र कार्यक्रम छ । अहिले त्यसको सूचना प्रवाह गरेर छनोट गरेर हामी त्यो कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तयारीमा छौँ ।

विगतमा रैथानेबाली संरक्षणका कार्यक्रम सफल भएका छन् ?

विगतमा पनि सफल भएका छौँ । थारु आलु,अनादी धान,पहाडको सुन्तला,आलु,जुनार, बेसार विगतमा सफल भएको हो । त्यसकार पछिल्लो समय क्षेत्र विस्तार गरिँदै छ । त्यसकारणको किसानलाई सूचना दिने,जागरण गर्ने,मोटिभेटको काम चलिरहेको छ ।

रैथाने बाली संरक्षणकाे काम कुन–कुन क्षेत्रमा भइरहेको छ ?

लम्कीचुहा,बर्दगोरिया,जोशीपुरमा थारुआलु संरक्षणको कार्यक्रम छ भने मकै मध्य पहाड चुरेमा अदुवा,सुन्तला,बेसार संरक्षणको काम छ । त्यस्तै मोहन्यालमा नास्पति,आलपोखरा,आरु संरक्षणको कार्यक्रम छ । र तराइकै टीकापुर,भजनीमा पुरानो अनादी धान संरक्षण गर्ने कार्यक्रमकाे सूचना प्रभाव भएको छ ।

कार्यक्रममा किसानलाई कसरी समेट्नुहुन्छ ?
हामीले समूह सहकारी मार्फत काम गर्छौँ । किसानलाई संरक्षण,क्षेत्र विस्तार,प्रबद्र्धन बजारीकरण गर्ने,यो प्रति उपभोक्ताको आकर्षण बढाउने,जनचेतना,प्रदर्शन कार्यक्रमहरु,मेला महोत्सवमा प्रदर्शनी गर्ने काम,यसको आमसञ्चार माध्यममा प्रचार प्रसार गर्ने काम लगायतका यस संग सम्बन्धित क्रियाकलाप भइरहेका छन् ।