धनगढी – कञ्चनपुरको पुनर्वास नगरपालिका–९ स्थित प्यारातालको डेढ किलोमिटर भाग अझै भारतीयको कब्जा रहेको छ । नेपालमा पर्ने प्यारातालको पूर्वी दक्षिण पट्टीको सो भाग अझै भारतीयको कब्जामा रहेको हो । भारतीय एसएसबीले माओवादी जनयुद्धको मौका छोपी २०५८ सालमा ताल कब्जा गरी २०५९ सालमा ट्रेन्च खन्न सुरु गरेको स्थानीय बताउँछन् ।

नेपाली भूमिमा पर्ने सो ताललाई स्थानीयले तार बार गर्न खोज्दा भारतीय एसएसबीले उखेलेर फाल्ने गरेको र घर पोत्न प्रयोग गरिने माटो ल्याउन पनि रोक लगाएको स्थानीयको भनाई छ । नेपालीलाई उतm क्षेत्रमा जान पनि नदिने गरेको जनाएको छ । पुनर्वास नगरपालिकाका नगरप्रमुख तोयप्रसाद शर्माले तालको पूरै भूभाग नेपालीले प्रयोग गर्दै आएको बताए ।

तर पछिल्लो समय तालको केही भाग भारतीयले कब्जा गरेपछि माछाको ठेक्कामा समेत ठेकेदारहरूले लिन नमान्ने गरेको उनको भनाइ छ । ‘हामीले पटक पटक केन्द्रीय सरकारलाई सीमा विवाद समाधानका लागि भनिरहेका छौँ’ उनले भने ‘सीमा विवाद स्थानीय सरकारको अधिकार क्षेत्र भित्र छैन्’ ।

प्यारातालको लम्बाई ५ किलोमिटर चौडाइ ४० मिटर छ । नेपाल भारतको मुख्य पिल्लर १९५ ताल भन्दा ५ सय मिटर भारत तिरको भूभागमा ढलेको अवस्थामा रहेको प्याराताल पर्यटन प्रवर्द्धन तथा संरक्षण समितिका सदस्य प्रितम गिरीले निशाना न्युजलाई जानकारी दिए । २०७३ सालमा सीमा सरोकार समितिले १९५ पिल्लरलाई नेपाल भारतको मुख्य सीमा पिल्लरको प्रमाणित गरेको भएपनि भारतले मुख्य सीमा पिल्लर १९६ हो भनी दाबी गर्दै आएको उनको भनाई छ ।

तर पनि भारतीय पक्षले १९६ नं को पिल्लरलाई पनि गायब गरेको उनले बताए । कब्जा गरेको तालमा नेपालीलाई कुनै कुराको उपभोग गर्न दिएको छैन । प्याराताल सदाबहार जलाशय हो, पछिल्लो समयमा भारतको प्याराताल प्रति किन लोभ जाग्यो भन्दा नजिकै दुधुवा नेशनल पार्क छ, सो पार्क भित्र कुनै जलाशयको ताल छैन, उसले आफ्ना जीवजन्तुका लागि जलको आपूर्तिका लागि यो क्षेत्रमा आँखा लगाएको हुन सक्ने उनको भनाइ छ ।

स्थानीयको पर्यटन प्रबद्र्धनमा जोड 
प्यारातालमा पर्यटन प्रबद्र्धनका लागि विभिन्न प्रयास पनि हुन थालेका छन् । त्यसका लागि स्थानीयहरू जागरूक हुँदै गएका छन् । भारतले कब्जा नरहेको क्षेत्रमा पर्यटन बोर्डको सहयोगमा पिकनिक स्पोर्ट निर्माण गरिएको पत्रकार एवं प्याराताल पर्यटन पबद्र्धन तथा संरक्षण समितिका संयोजक दीपेन्द्र बस्नेतले बताए ।

उनले भने ‘हामीले यहाँको पर्यटन प्रबद्र्धनका पर्यटन बोर्डको सहयोगमा पिकनिक स्पोर्ट पनि बनाएका छौँ’ । यहाँ पिकनिक खान आउनेको संख्या पनि बढ्दै गएको छ । यहाँ सेल्फी खिच्नेका लागि सेल्फी स्पोर्ट पनि बनाउन लागेका छौँ,यहाँ कछुवा र ओदको प्रतिमा बनाएर राख्ने योजनामा छौँ ।मूर्ति तयार हुँदै छ । अब ल्याएर राख्छौँ ।