कैलालीको धनगढी उपमहानगरपालिका–१३ स्थित मोहनपुर क्षेत्र अन्तरगत पर्ने दाना उद्योग कोरोना यता रिकभर हुन थोलको छ । २०७१ सालमा वेष्टर्न फिड प्रालिद्वारा सञ्चालित सो उद्योगको क्षमता प्रति घण्टा दशटन दाना उत्पादन गर्ने क्षमता थियो । तर कोरोनाकालमा आर्थिक अवस्थामा आएको मन्दीले उत्पादन क्षमतामा ह्रास आयो । पछिल्लो समय केही सुधारोन्मुख भए जस्तो महसुस हुन थालेको छ । अहिले उत्पादन सुधारोन्मुख रहेको छ । आर्थिक मन्दी कायमै रहँदै आएपनि मकै उत्पादन घटेको छ । पछिल्लो समय दानाको माग के कस्तो छ ? उत्पादन क्षमतामा बृद्धि छ या छैन लगायत यावत बिषयमा वेष्टर्न फिड प्रालिका विजनेश हेड विजय महतोसँग निशाना न्युजका लागि अशोक ज्वालाले गरेको कुराकानी प्रस्तुत गरेका छौँ ।

अहिले दाना उद्योगको अवस्था कस्तो छ ?

हामीले कुखुरा र गाईभैँसीका लागि दाना उत्पादन विगत दश बर्षदेखि गर्दै आएका छौँ । हामीले उर्जा र दिव्या दाना उत्पादन गर्दै आएका छौँ । कोरोनाकाल यता अर्थिक अवस्था नाजुक बन्दै आएको छ । क्षमताअनुसार दाना उत्पादन गर्न सकिरहेको छैन । सबै विदेश पलायन हुनाले खेत बाँझो अवस्थामा छन् । हामी अहिले भारत र मधेसको भर पर्न बाध्य छु । सुदूरपश्चिममा मकै उत्पादनको अवस्था चिन्ताजनक रहेको छ । कोरोना पछाडि बजारमा पैँसाको अभाव रह्यो जस्का कारण व्यापार नै संकुचन गर्नु पर्ने अवस्था छ । हामीले उत्पादन गरेको दाना सुदूरपश्चिमका नौ जिल्ला र मध्यपश्चिमको भालुवाङ्गसम्म जाने गरेको छ । मागअनुसार पु¥याउन सकिएको छैन । बजारबाट पैसा असुल हुन सकेको छैन । असुलीमा प्रशासनिक सहयोगको अभाव छ । पछिल्लो समय केही सुधारोन्मुख भएपनि अवस्था त्यति सन्तोषजनक छैन ।

पैसा असुलीमा पनि समस्या छ भन्नु भयो । के कारणले समस्या हो जस्तो लाग्छ ?

व्यापारीहरुले पछिल्लो समय आफ्नो क्षेत्रबाट सुधार गर्न खोजेका त छन । पैँसाको क्यासफ्लोलाई बढी फोकस गर्न नसक्नु, बैकहरुले लगानीमा टाईट गर्नु र ऋण सहजरुपमा पाउन समस्या हुनुले यो स्थिति आएको हो जस्तो लाग्छ । आर्थिक अवस्था चलायमान नहुनुले बजारमा सहजरुपमा जान सकिएको छैन । हामीले असुलीमा टाईट गरेका थियौँ । चेक बाउन्स पनि नगरेका होइनौँ । जे जस्तो गरेपनि सोचे जस्तो नतिजा आउन सकेन । पछिल्लो समय हामीले व्यक्तिको व्यागराउण्ड हेरेर, लिमिटमा व्यापार गर्न खोजेका छौँ । जस्ले गर्दा अलि क्यासफलोको पार्ट ठिक छ । तर व्यापार विस्तार गर्न चाहि सकिएको छैन । यी यावत समस्याको एउटै कारण चाहिँ आर्थिक मन्दी नै हो ।

सुदूरपश्चिममा मकै उत्पादन हुन नसक्नुको कारण चाहिँ के हो ?

हामीलाई चाहिने मकैको दाना नै हो । यस क्षेत्रका मानिसहरु भारत र अन्य तेस्रो मुलुक रोजगारीका लागि जानथाले । खेतबारी बाँझै भए मकै बाली उत्पादन हुन छोड्नुले उद्योग सञ्चालनमा समस्या आउन थाल्यो । पछि हामी बाध्य भएर भारत र मधेसको भर पर्न थाल्यौँ । मकै खरिद गरेर यहाँ ल्याउन बाध्य भएका छौँ । आर्थिक चलायमान भएन, पहिलाको जस्तो मानिसले खर्च गर्न छोडे । यावत समस्याले उद्योग सञ्चालनमा समस्या भयो ।

तपाईको विचारमा समस्या समाधानका लागि के गर्नुपर्छ जस्तो लाग्छ ?

राज्यले नीतिमा सुधार गर्न आवश्यक छ । देशमा रोजगारी सिर्जना गर्ने राज्यको हो । रोजगारीका लागि विदेशिने मानिसहरुलाई राज्यले स्वदेशमा रोक्न सके मात्र धेरै समस्या हटेर जाने हो । यस्तै अवस्था रहँदै गए देश विकराल अप्ठेरोमा पर्ने निश्चित छ । जनसंख्याका कारण आर्थिक चलायमान हुने हो । हामीले संचालन गरेका उद्योगको उत्पादन चलायमान हुने हो । विदेश पलायनलाई व्यक्तिले रोक्न सक्दैन राज्यको नीतिले रोक्ने हो । राज्यले पहल लिन सके निकट भविष्यमा सबै सहज भएर जान सक्ने हो ।