पछिल्लो समय राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालय,सुखड कैलालीमा शैक्षिक अवस्था सुधार हुँदै गएको बताइन्छ । सुधारका विभिन्न प्रयास पनि हुँदै आएका छन् । विद्यालयको पछिल्लो अवस्था,भएको सुधार,आगामी योजना लगायतका बिषयमा विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष खगेन्द्रबहादुर हमालसँग निशाना न्युजले गरेको कुराकानी प्रस्तुत गरिएको छ ।

तपाई विव्यस अध्यक्ष भएर आइसकेपछि विद्यालयमा के-के सुधार ल्याउनुभयो ?

म अध्यक्ष भएर आएको करिब ७/८ महिना मात्रै भएको छ । विद्यालयमा भएका बेथितिलाई अन्त्य गर्नका लागि विद्यालयमै जानुपर्छ भनेर म अध्यक्ष भएर आएको हुँ । यहाँ बिगतमा धेरै बेथिति थिए । यस अघिका अध्यक्षले पनि आ–आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्नुभएको छ । तथापी बिगत ५/६ वर्ष यता विद्यालय दयनीय अवस्थामा थियो । म विव्यस अध्यक्ष भएर आएपछि थुप्रै काम भएका छन् ।

थुप्रै सुधार भएका छन् भन्नुभयो । के-के गर्नुभयो ?

हाम्रो यस विद्यालयमा २०७५ सालमा फरक क्षमता भएका बालबालिकालाई पढाउनका लागि प्रदेशकै नमुना विशेष आवाशिय विद्यालय निर्माणका लागि एक सय करोडको योजना आएको थियो । त्यो कार्यान्वय हुन सकेको छैन् । खोलाको किनारमा डिपीआर गरेर ४७ लाख मात्रै खेर गयो ।
म अध्यक्ष भएर आए लगतै पूर्वीबजार खाली गराएर विशेष आवाशिय विद्यालय बनाउनका लागि ८ कठ्ठा जग्गा खाली गर्न लगाए । अदालतमा मुद्धा पर्यो । अदालतबाट स्टे अर्डर ल्याइयो । लामो समयदेखि विद्यालयको त्यो जग्गामा निजी क्षेत्रबाट व्यापारिक र आवाशिय रुपमा प्रयोग भएको रहेछ । उहाँहरुले अझै भाडा तिर्न बाँकी छ । हामीले खाली गरेको ८ कठ्ठा जग्गामा अगाडि पट्टी बजारीकरण गर्ने र पछाडि पट्टी विशेष आवाशिय विद्यालय भवन,क्यान्टिन,प्रशासनिक भवन लगायत बनाउने योजना छ । हामीले यो योजना बनाएर टेन्डर प्रकृयामा छ । केही हप्तामै नगरपालिकाले टेन्डर खोल्दै छ । विद्यालयको नाममा पूर्वी बजारमा रहेको १ विगाहा १२ कठ्ठा जग्गाका व्यवस्थापन हुन बाँकी छ । त्यहाँ व्यापारिक आवाशियरुपमा बसेका छन् । वर्षातको समय भएकाले अहिले मानवीयताका हिसावले पनि राम्रो नहुने भएकाले हामीले हटाएका छैनौँ । तिहार लगतै पूर्वी बजार व्यवस्थापन गर्ने योजनामा छौँ ।
अख्तियारले एक करोड ३२ लाख भाडा उठाउन निर्देशन दिएको छ । हामीले त्यसको जानकारी सम्प्रेषण गरिसकेका छौँ । १५ दिन भित्र विद्यालयको खातामा पैंसा जम्मा गर्ने भनेर अन्यथा कानुन बमोजिम हुने भनेर जानकारी गराइ सकेका छौँ । विद्यालयको एक विगाहा १२ कठ्ठा जग्गामा व्यापारिक बहुआयामिक कम्प्लेक्स बनाउने विद्यालयको योजना छ । त्यस योजनामा यहाँ सबै राजनीतिक दल,नगरपालिका,वडाले सहयोग गरे सफल हुने कुरा हो । जहाँसम्म हामी यो योजना अगाडि बढाउँछौँ ।

विद्यालयको शैक्षिक अवस्था कस्तो छ ?

विद्यालयमा म अध्यक्ष भएर आएपछि शैक्षिक अवस्था पनि सुधार ल्याउने प्रयास गरिएको छ । बिगतमा भन्दा अहिले पढाइमा पनि सुधार आएको छ । शिक्षकहरुले नियमितरुपमा कक्षामा अध्यापन गर्ने गर्नुभएको छ । नियमित सरसफाइदेखि खाजा सबै कुरामा ध्यान दिइएको छ । हामीले शिक्षक,विद्यार्थी,कर्मचारीको नियमन गर्नका लागि सफ्टवेयर प्रणाली लागु गर्दैछौँ । सफ्टवेर प्रणालीमा आइडीबाट बाहिर गेटमा स्क्यान गरेर भित्र आउने हुन्छ । जसमा विद्यालयमा कति शिक्षक,विद्यार्थी उपस्थित भए जानकारी प्राप्त हुन्छ भने अभिभाकको मोवाइलमा बालबालिका विद्यालय पुगेको जानकारी प्राप्त हुन्छ ।

विद्यालयलाई पूर्ण प्रविधिमैत्री बनाउन यो प्रणाली लागू गर्न खोजीरहेका छौँ । प्रकृयामा जान सम्भौता भइसकेको छ । केही दिनमा यो काम पनि अगाडि बढ्छ । विद्यालयमा हुने गतिविधि नियमनका विद्यालयमा सीसीटिभी पनि जडान गरेका छौँ । कक्षा १ देखि ४ सम्म पूर्ण अंग्रेजी माध्यमबाट पढाइ सञ्चालन गरिरहेका छौँ । विस्तारै १० कक्षासम्म पूर्ण अंग्रेजी माध्यमबाट पढाइ सञ्चालन गर्दै लैजाने योजना छ । विज्ञान प्रयोगशाला पनि छ । खानेपानी व्यवस्थापन भएको छ । कम्प्युटर ल्याव छैन् । त्यसका लागि दातृ निकायसँग समन्वय गरिरहेका छौँ । यस अघि नगरपालिकामा हुने हरेक बहसमा यस विद्यालयको शैक्षिक अवस्था नाजुक छ भनेर हुन्थ्यो । अहिले यस विद्यालयमा पढाइ राम्रो छ । व्यवस्थापन राम्रो छ भनेर बहस हुने गरेको छ ।

यस विद्यालयमा विद्यार्थीको आकर्षण कस्तो छ ?

विद्यार्थीको आकर्षण बढेको छ । अहिले १५ देखि १६ सयको हाराहारीमा विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । अंग्रेजी माध्यमको पढाइले पनि विद्यार्थीको आकर्षण बढेको छ । अर्को वर्ष अझै विद्यार्थी बढ्ने सम्भावना देखिएको छ । अंग्रेजी माध्यम भएका कक्षाका विद्यार्थीले थोरै शुल्क तिर्नु पर्ने अवस्था छ । आर्थिक अवस्था कमजोर भएका विद्यार्थीलाई हामीले निःशुल्क पढाउने गरेका छौँ । पैसा नभएर कोही पनि विद्यार्थी यस विद्यालयमा पढ्नबाट बञ्चित हुँदैनन् ।

हामीले छात्रवृतिको मापदण्ड बनाएका छौँ । छुट्टै समिति बनाएका छौँ । त्यसभित्र पर्ने त परिहाले नपरेका कसैले मेरो आर्थिक अवस्था कमजोर छ भनेर आए उसको सबै पारिवारिक अवस्थाको अध्ययन गरेर निशुल्क पढाउने व्यवस्था गर्छौँ ।

सरकारी विद्यालयको शैक्षिकस्तर खस्कदो छ भनेर भन्ने गरिन्छ नि ? तपाईको विद्यालयमा कस्तो छ ?

हामीसँग ४५/४६ जना शिक्षक हुनुहुन्छ । सबै दक्ष,तालिम प्राप्त हुनुहुन्छ । तर निजी विद्यालयका तुलना सरकारी विद्यालयका विद्यार्थी किन कमजोर हुन्छन् यही कुरा म पनि केलाई रहेको छु । यस बिषयमा शिक्षकहरुसँग छलफल बहस हुने गरेको छ । पहिले विद्यालयमा आउने तलव पकाएर हिड्ने परिपाटी थियो । त्यो अहिले हामीले अन्त्य गरेका छौँ । शिक्षकले आफ्नो भित्री इच्छाशक्तिका साथ पढाउने हो भने विद्यार्थी कमजोर हुँदैनन् । यहाँ केही समय पहिला त्यस्तो थियो । अहिले त्यस्तो छैन् । क्रमिक सुधार हुँदै गएको छ ।

तपाई माओवादी केन्द्रको घोडाघोडी नगर कमिटीको अध्यक्ष पनि हुनुहुन्छ । नगपालिकाले ल्याएको शिक्षा ऐनको बारेमा यहाँको धारणा के छ ?

नगरपालिकाले ल्याएको शिक्षा ऐन अहिलेको जल्दोबल्दो बिषय छ । नेपालमा धेरै पुरानो शिक्षा ऐनले काम गरिरहेको छ । नयाँ ऐन संसदमा विचाराधिन छ । नगरपलिकाले यसै बीचमा छुट्टै ऐन कार्यविधि बनाएको छ । त्यसमा विव्यसको अधिकार खोसेर आफ्नो हातमा लिइएको छ । ऐन बाझिने काम भएको छ । विव्यस गठन,प्रधानाध्यापक,करार शिक्षक नियुक्तीका विषयमा व्यापकरुपमा नगरपालिका भरी विरोध भइरहेको छ । विद्यालयको पठन पाठनमा अवरोध भएको छ । कतिपय विद्यालयमा ताला लगाइएको अवस्था छ । सबै अधिकार आफै लिन खोजिएको छ । ऐनको बिषयमा नगरपालिकाले राम्रो काम गर्छ भने हाम्रो पार्टीले अवरोध गर्दैन भनेका थियौँ ।

प्रअ नियुक्तीको बिषयमा पनि ककसले कहाँ दरखास्त दिने भनेर पहिले नै निक्यौल गरेर गरियो । नगरपालिकाको प्रवक्ताले नै कांग्रेस निकटका १७ जना प्रअ नियुक्त गर्यौँ भनेर सार्वजनिकरुपमा भनेर हिडिरहेको सुनिएको छ । यो बिषयमा हाम्रो पार्टीको गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ । पार्टी निकटलाई प्रअ बनाउँदै जाँदा शिक्षाको अवस्था कहाँ पुग्ला ? हाम्रो भनाइ विव्यसका अधिकार विव्यसलाई दिनु पर्छ र विव्यसलाई अझ कार्यकारी बनाउनु पर्छ भन्ने हो । हामीले त पहिले दरबन्दी मिलान गरौँ,त्यसपछि प्रअ छनोट गरौँ भनेका हौँ । पहिले प्रअ छनोट गर्दा अहिले दरबन्दी मिलानमा समस्या हुँदै गएको छ ।

आगामी योजना के छन् ?

हामीले अभिभावक भेला बोलाएर शैक्षिक सुधारका लागि अन्तरक्रिया गर्दै आएका छौँ । अझ बढी यसलाई हामी प्राथमिकतामा राखेर अगाडि बढ्छौँ । प्रावि तहका शिक्षकहरुले तालिमको माग गर्नुभएको छ । त्यसका लागि हामीले तालिमको व्यवस्था गर्छौँ । राम्रो शैक्षिक अवस्था भएका विद्यालयमा अध्ययन भ्रमण गएर त्यहाँ के के कुरा कसरी सुधार भएर हामीले ती कुरालाई आफ्नो विद्यालयमा कसरी सुधार गर्न सक्छौँ । त्यता पट्टी हाम्रो ध्यान हुने छ ।