काठमाडौँ । हर्ट अट्याक यस्तो रोग हो, जसको समयमै पहिचान र उपचार गरिएन भने बिरामीको ज्यान जान सक्छ ।

मुटुमा रगत पुर्‍याउने धमनी अचानक अवरुद्ध हुनुलाई हर्ट अट्याक भनिन्छ । यसमा मुटुले आवश्यक अक्सिजन र पोषक तत्त्वहरू पाउँदैन । मुटुलाई कमजोर हुन्छ र अचानक मृत्यु पनि निम्त्याउन सक्छ ।

यो भनेको जीवनलाई खतरामा पार्ने अवस्था हो । तर चाँडै यो अवस्थालाई पहिचान गरी तुरुन्तै उपचार गरियो भने, यसको प्रभाव कम गर्न सकिन्छ र जीवन बचाउन सकिन्छ ।

धमनीहरूमा जमेका बोसोमाथि अचानक रगतको ढिक्का बस्ने वा रगत जम्मा भएपछि हर्ट अट्याक हुन्छ । सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग, धूम्रपान, उच्च रक्तचाप, मधुमेह, उच्च कोलेस्ट्रोल, हृदयघातको पारिवारिक इतिहास, खराब आहार, व्यायामको कमी र तनाव जस्ता कारकहरूले हृदयघातको जोखिम बढाउँछन् । यद्यपि, यी कारकहरू बिना पाँच मध्ये एक हृदयघात हुन सक्छ ।

हर्ट अट्याकको लक्षणः

हृदयघात आउँदा गम्भीर पीडा महसुस हुन सक्छ ।
छातीमा भारीपन, निसास्सिएको वा छातीमा जलन महसुस हुन्छ ।
सामान्यतया, छातीको बीचमा वा बायाँ पट्टी अप्ठ्यारो महसुस हुन्छ ।
अप्ठ्यारोपन घाँटी, बायाँ हात र माथिल्लो पेटमा फैलिन सक्छ ।
पसिना र वाकवाकी आउन सक्छ । तर धेरैले यसलाई एसिडिटी सम्झिन्छन् र गल्ती गर्छन् ।
हर्ट अट्याकको लक्षण देख्दा के गर्ने ?

हर्ट अट्याकको लक्षणहरू देखिए तत्कालै एम्बुलेन्स वा आपतकालीन सेवाहरू बोलाउनुपर्छ । ईसीजीले हर्ट अट्याक पुष्टि गर्ने भएकोले १० मिनेटभित्र ईसीजी गरिसक्नुपर्छ । ईसीजीले हृदयघात पुष्टि गरेपछि तुरुन्तै एस्पिरिन वा स्टेटिन ट्याब्लेट दिनुपर्छ र बिरामीलाई जमेको रगत पगाल्ने औषधिहरू वा अवरुद्ध धमनीमा रक्त प्रवाह पुनस्र्थापित गर्न एन्जियोप्लास्टीको सुविधा भएको अस्पतालमा लैजानुपर्छ ।

गोल्डेन आवरमा गर्न जरुरी छ उपचार

हर्ट अट्याकको उपचारमा समयले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । हर्ट अट्याक भएको पहिलो घण्टालाई गोल्डेन आवर भनिन्छ । यो समयभित्र नै उपचार मिल्यो भने मुटुलाई न्यूनतम क्षति हुन्छ । उपचार ६ देखि १२ घण्टा ढिलो भयो भने क्षति बढी गम्भीर हुन सक्छ ।

हर्ट अट्याकबाट कसरी बच्ने ?

फलफूल, तरकारी र सिङ्गै अन्न भरपूर भएका आहार खानुहोस् ।
दैनिक कम्तिमा ३० मिनेट व्यायाम गर्नुहोस्। ।
सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग पूर्ण रूपमा त्याग्नुहोस् ।
योग र ध्यान मार्फत तनाव कम गर्न सकिन्छ ।
नियमित रूपमा आफ्नो रक्तचाप, कोलेस्ट्रोल र रगतमा चिनीको मात्रा जचाउन पनि आवश्यक छ ।
यी सरल उपायहरूले हृदयघातको जोखिम ७० देखि ८० प्रतिशतले कम गर्न सक्छ । तर यसका लागि यी तीन आवश्यक चरणहरू पनि महत्त्वपूर्ण छ :

लक्षणहरू चाँडै पहिचान गर्नुस् ।
हर्ट अट्याक भएमा, तुरुन्तै ईसीजी गराउन जरुरी छ ।
रगत पातलो पार्ने र रगतको ढिक्का फुटाउने औषधि खान जरुरी छ । अनि तत्कालै एन्जियोप्लास्टी पनि गराउनु पर्छ । एजेन्सी