धनगढी । प्रविधि विस्तार गरेर उखुको उत्पादन बढाउनुपर्नेमा जोड दिइएको छ । कृषि ज्ञान केन्द्र कञ्चनपुरले बुधबार पुनर्वासमा आयोजना गरेको उखु सम्बन्धी अन्तरक्रिया एवं प्रविधि विस्तार कार्यक्रममा उखुको उत्पादन बढाउनु पर्नेमा जोड दिइएको हो ।
कार्यक्रममा बोल्दै पुनर्वास नगरपालिकाका नगरप्रमुख तोयप्रसाद शर्मा किसानसँगको छलफल र अन्तरक्रियाबाट राज्यलाई नीति निर्माणमा सहज हुने बताए । उनले कुनै पनि काम गर्न ज्ञान आवश्यक हुने बताउँदै परम्परागत हिसाबले गरिने खेतीले उत्पादन कम हुने बताए ।
उखुको उत्पादन बढाउन प्रविधिमैत्री गर्नुपर्ने तथा बीउ पनि राम्रो हुनुपर्ने उनले बताए । उनले राज्यले दिँदै आएको उत्पादनमा आधारित अनुदान पनि बढाउनुपर्ने बताए । उनले किसानका लागि पालिकाले गर्नुपर्ने सहयोगमा आफू तयार रहेको उनले बताए ।
कार्यक्रममा बोल्दै भुमि व्यवस्था,कषि तथा सहकारी मन्त्रालयका प्रदेश सचिव शंकर शाहले कुनै पनि क्षेत्रमा लगानी गर्दा त्यसको ज्ञान र प्रविधि आवश्यक हुने बताए । उनले उखुको उत्पादन बढाउनुका साथै बजारीकरण पनि आवश्यक भएको बताए ।
उनले उखु उत्पादनले किसानको आर्थिक विकासमा टेवा पु¥याएको बताउँदै माटो अनुसारको खेती गर्नुपर्ने बताए । उनले उत्पादन बढाउन गुणस्तरीय बीउ,रोग,कीराको प्रकोपको उपचार,व्यवस्थापन गरेर अगाडि बढ्नुपर्ने बताए ।
चिनी मिलले समयमै उखु खरिद गरि दिए,भुक्तानी समयमै गरि दिए उखु किसान लाभान्वित हुने बताए । तीन तहका सरकार,प्राविधिक,उपभोक्ता,उद्योगी सबैले आफ्नो दायित्व पूरा गरे मात्रै सफल भइने उनले बताए ।
त्यस्तै उनले सामुहिक व्यवसाय पनि आवश्यक भएको बताए । उनले उखुखेतीमा यान्त्रिकीकरण,बीउ लगायतमा सुधार गर्न सके उत्पादन बढाउन सकिने बताए । बीउ उत्पादनका लागि मन्त्रालयले पहल गर्ने उनले बताए ।
कार्यक्रममा राष्ट्रिय उखुबाली अनुसन्धान कार्यक्रम बाराका वरिष्ठ वैज्ञानिक डा. डिलराज यादवले उखुखेती सम्बन्धी प्रविधिका बारे प्रस्तुतिकरण राखेका थिए ।
उनले गुणस्तरीय बीउ नहुनुले उखु उत्पादनमा समस्या हुने गरेको बताउँदै गुणस्तरीय बीउले उखुको उत्पादकत्व बढ्ने बताए । उनले उखुको उत्पादकत्व बढाउन प्रविधिको पनि विस्तार हुन आवश्यक रहेको बताए ।
उनले नेपालमा उखुखेती न्युन उत्पादकत्व,उच्च लागत,उखुको न्युन गुगस्तर,सामाजिक आर्थिक बाधालगायतका समस्या रहेको बताए ।
त्यस्तै,कमजोर जातीय विकास,न्युन मात्रामा प्रविधि अनुशरण,कमजोरी आन्त्रिकीकरण लगायत कारणले उखु उत्पादनमा बृद्धि हुन नसकेको बताए ।
उनले समुदायमा आधारित बीउ उत्पादन,उन्नत प्रविधिको प्रचारप्रसार,किसानलाई तालिम÷भ्रमण आवश्यक रहेको बताउँदै यसमा सरकारको ध्यान जान आवश्यक रहेको बताए ।
कार्यक्रममा बोल्दै कृषि ज्ञान केन्द्र कञ्चनपुरका प्रमुख हरिप्रसाद पनेरुले उखु प्रमुख औधोगिक बाली भएकाले उखुको उत्पादन बढाउन उद्योगको भूमिका महतपूर्ण हुने बताए ।
उन्नत जातको बीउ उत्पादनका लागि उद्योगी तयार भए मिलसँगको सहकार्यमा बीउ उत्पादनमा सहयोग गर्न ज्ञान केन्द्र तयार रहेको बताए । यान्त्रिकरणका लागि पनि कष्टम हायरिङ सेन्टरमार्फत काम गर्न पनि तयार रहेको उनले बताए ।
त्यस्तै,उनले वास्तविक किसानले नै अनुदान पाउनु पर्ने आफ्नो मान्यता रहेको बताउँदै ज्ञान केन्द्रबाट दिइने अनुदान वास्तविक किसानले पाउने वातावरण सिर्जन गर्नमा लागेको बताए । कार्यक्रममा सहभागी किसानले बीउ पाउन अप्ठ्यारो हुने,उखुको समयमै भुक्तानी नमिल्ने,अनुदान पाउनमा समस्या हुने,मलखाद्यको समस्या हुने,बीमा कम्पनीले बीमा गर्न नमान्ने लगायतका समस्या रहेको बताएका थिए ।
कार्यक्रममा बेलौरी नगरपालिका,पुनर्वास नगरपालिका र लालझाडी गाउँपालिकाका किसानको सहभागिता रहेको थियो ।
