टंक कुंवर

कैलाली । जीवनमा एकपछि अर्को संकट आउँदा धेरैजसो मानिसहरू हार मान्न बाध्य हुन्छन्। तर कैलालीको धनगढी उपमहानगरपालिका–३ की लक्ष्मी ढुङ्गाल भने तीमध्ये पर्दिनन्, जसले कठिनाइलाई अवसरमा बदल्ने साहस गरिन्। श्रीमानको असमयमै मृत्यु, आर्थिक अभाव र पाँच जनाको परिवारको जिम्मेवारी—यी सबै चुनौतीलाई उनले एक्लै सामना गरिन्।

२०७४ सालमा श्रीमान गुमाएपछि उनको जीवनमा अन्धकार छायो। घरखर्च चलाउनै मुस्किल भयो। कामको खोजीमा भौतारिँदै गर्दा उनलाई दिदीका आफन्तमार्फत किसान बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाबारे जानकारी भयो। यही सहकारी उनको जीवनको टर्निङ प्वाइन्ट बन्यो।

२०७५ सालमा सहकारीसँग जोडिएपछि उनले पहिलो पटक ५० हजार रुपैयाँ ऋण लिइन्। यही सानो पूँजीबाट उनले भैंसीपालन व्यवसाय सुरु गरिन्। सुरुआत सजिलो थिएन, तर आत्मविश्वास र मेहनतले उनलाई अगाडि बढायो।

“किसान मेरो सहयात्री बनेको छ। यदि यो सहकारी नभएको भए मेरो जीवन दुःखमै बित्थ्यो,” लक्ष्मी भन्छिन्।

पहिलो प्रयास सफल भएपछि उनले दोस्रो पटक एक लाख रुपैयाँ ऋण लिएर थप भैंसी किनिन्। विस्तारै व्यवसाय बढ्दै गयो। आज उनका गोठमा ६ वटा भैंसी छन्, जसमध्ये दुई वटा भैंसीले दैनिक दूध दिइरहेका छन्। उनी दैनिक करिब १५ लिटर दूध बेचेर मासिक २५ हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्न सफल भएकी छन्।

पहिले गुजारा चलाउनै धौ–धौ पर्ने अवस्था थियो। अहिले भने उनको जीवनस्तरमा उल्लेखनीय सुधार आएको छ। पाँच जनाको परिवार सहज रूपमा चलिरहेको छ, र बचतसमेत गर्न थालेकी छन्।

लक्ष्मीका लागि सहकारी केवल आर्थिक सहयोगको माध्यम मात्र होइन, जीवन बदल्ने भरोसा पनि बनेको छ। “जतिबेला समस्या पर्छ, सहकारीले साथ दिन्छ। यही कारण म आज यहाँसम्म आइपुगेकी हुँ,” उनी भन्छिन्।

अहिले उनले ५ लाख रुपैयाँ ऋण लिएर व्यवसायलाई अझ विस्तार गर्ने योजनामा छिन्। दूध बिक्रीबाट नियमित रूपमा किस्ता तिर्दै आएकी उनी छिट्टै थप दुई वटा भैंसी किन्ने तयारीमा छिन्।

यदि सहकारीको साथ नपाएको भए, रोजगारीका लागि विदेशिनु पर्ने अवस्था आउने उनी बताउँछिन्। तर आज उनी आफ्नै गाउँमा बसेर आत्मनिर्भर बन्ने उदाहरण बनेकी छन्।

लक्ष्मी जस्तै धेरै एकल महिलाका लागि किसान सहकारी आशाको किरण बनेको छ। सहज ऋण सुविधा, सहुलियत व्याजदर र समयमै सहयोग—यी सबैले उनीजस्ता महिलालाई आत्मनिर्भर बन्न प्रेरित गरिरहेको छ।

लक्ष्मीको कथा केवल व्यक्तिगत सफलता मात्र होइन, सहकारीमार्फत सम्भव भएको परिवर्तनको ज्वलन्त उदाहरण पनि हो।