धनगढी । विद्यालयलाई बालबालिकाले समानता, सम्मान र सहअस्तित्व सिक्ने थलो मानिन्छ । तर त्यही विद्यालयभित्रै जातका आधारमा विभेद र छुवाछूत हुने घटना सार्वजनिक भइरहँदा शिक्षाको उज्यालोभित्र जातीय विभेदको अँध्यारो छताछुल्ल भएको छ ।

कैलालीको गौरीगङ्गा नगरपालिका–६ मोयास्थित भैरव आधारभूत विद्यालयमा भएको भनिएको जातीय विभेदको घटना सतहमा आएको छ ।

दलित समुदायका विद्यार्थी तथा अभिभावकलाई जातीय विभेद गरेको आरोपमा सो विद्यालयका तीन जना शिक्षकलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । पक्राउ पर्नेमा भगवती बडैला, भगवती रेग्मी र टेकराज उपाध्याय रहेका छन ।

ईलाका प्रहरी कार्यालय मालाखेतीका प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक हिरासिंह महराका अनुसार दलित समुदायका विद्यार्थी तथा अभिभावकले दिएको उजुरीका आधारमा उनीहरुलाई पक्राउ गरिएको हो ।

प्रहरीका अनुसार विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष चक्रबहादुर विक, शिक्षिका बिना विक, कार्यालय सहयोगी लक्ष्मीदेवी दमाई तथा दलित विद्यार्थीमाथि जातीय आधारमा विभेदपूर्ण व्यवहार भएको आरोप उनीहरुमाथि छ ।

कानुनले निषेध गरेको व्यवहार

नेपालको संविधानले जातीय भेदभाव तथा छुवाछूतविरुद्ध स्पष्ट व्यवस्था गरेको छ । संविधानको धारा २४ ले कुनै पनि व्यक्तिलाई जात, जाति, समुदाय वा अन्य आधारमा छुवाछूत तथा भेदभाव गर्न निषेध गरेको छ ।

सार्वजनिक तथा निजी स्थानमा कुनै पनि प्रकारको छुवाछुतजन्य व्यवहार गर्न नहुने र त्यस्तो कार्य गम्भीर सामाजिक अपराधका रूपमा दण्डनीय हुने संवैधानिक व्यवस्था छ ।

त्यस्तै, संविधानको समानताको हकले राज्यले जात, जाति, उत्पत्ति, भाषा, धर्मलगायतका आधारमा भेदभाव गर्न नहुने व्यवस्था गरेको छ ।

कानुन बनेको लामो समय बितिसक्दा पनि समाजका विभिन्न क्षेत्रमा जातीय विभेदका घटना सार्वजनिक भइरहनुले कानुन मात्रै पर्याप्त नभएको देखाउँछ । कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयन, सामाजिक चेतना र संस्थागत जवाफदेहिताको प्रश्न पनि त्यत्तिकै महत्वपूर्ण छ ।

विद्यालयमा त यसको महत्व अझ बढी हुन्छ । किनभने विद्यालयमा बालबालिकाले किताबका अक्षर मात्र पढ्दैनन्, उनीहरूले व्यवहारबाट समाज कसरी चल्छ भन्ने पनि सिकिरहेका हुन्छन् ।