बैतडी/अछाम- सुदूरपश्चिममा बर्खे बाली जोगाउन किसानलाई हम्मेहम्मे छ। दिउँसो बाँदरले बालीनाली सखाप पार्छ भने राति बँदेल र दुम्सीले। पाक्न तयार भएको मकैबालीमा जंगली जनावरले सखाप पारेको बैतडी मेलौली–३ मलेनाका हर्कसिंह ठगुन्नाले बताए। जंगली जनावर बँदेलको बथान नै बारीमा पसेर गाउँको सबै मकै सखाप पारेको उनले जनाए। ‘बैतडीका अधिकांश स्थानमा बाँदर, बँदेल, दुम्सी र भालुले बालीनाली सखाप पार्ने गरेको छ’, पाटन–३ का मानसिंह विष्टले भने, ‘मकै खान आएका जनावर धपाउनै सकिँदैन। उल्टै मान्छेमाथि आक्रमण गर्छन्।’
सरकारले हालैमात्र जंगली जनावर बाँदरले पनि बालीनालीमा नोक्सानी पुर्याए राहत दिने व्यवस्था गरेको छ। तर राहत लिनको लागि निकै झन्झटिलो हुने किसानहरूको गुनासो छ। क्षतिपूर्तिका लागि हालसम्म करिब एक सयभन्दा बढी फाइलहरू पेस भएको भए पनि रीतपूर्वक नपुगेको डिभिजन वन कार्यालय बैतडीका प्रमुख भीमप्रसाद कँडेलले बताए।
स्थलगत निरीक्षणको संयुक्त फोटो अनिवार्य गरिएको भए पनि राहतका लागि पेस गरिएका अधिकांश फाइलमा उक्त विवरण नपठाएको उनले बताए। बालीनालीमा क्षति भएको प्रमाणित भए वर्षमा एक पटक अधिकतम १० हजार रुपैयाँसम्म राहत पाउने डिभिजन वन कार्यालय बैतडीका प्रमुख कँडेलले जानकारी दिए।
अछामका किसान दीपा आउजीले जंगली जनावरले मकै, धान, कोदो र तरकारी बालीमा क्षति पुर्याएको बताइन्। समयमै पानी नपर्ने र सिँचाइको सुविधा नहुँदा बाझै रहेका जग्गा पछिल्लो समय जेनतेन गरी खेतबारीमा लगाएको मकै धान र कोदो बाँदर र बँदेलले नष्ट गर्न थालेपछि कतिपय किसानहरूले खेती गर्नसमेत छोडेका छन्।
रातभरि जाग्राम बसेर पनि बाली जोगाउन नसकेको साँफेबगर– ३ की दीपा आउजीले बताइन्। गाउँका स्थानीय, काम छोडेर बाँदर भगाउने काममा जुटेका छन्। चौरपाटी–५ लुंग्राको गहिलमा जंगली जनावर बँदेलले धान र मकैबाली सखाप पारेको महेश खड्काले बताए। दिउँसो बाँदर र राति बँदेल, भालुलाई भगाउनका लागि बारीमा बसेर पहरा दिनुपर्ने अवस्था रहेको खड्काले बताए।
यसको समस्या समाधान र राहतका लागि पालिकाले पहल गर्नुपर्ने किसानहरूको भनाइ छ। चौरपाटी गाउँपालिका अध्यक्ष भीम साउदले जंगली जनावरहरूले पारेको समस्याका बारेमा आफू कहाँ धेरै गुनासा आउने गरेको बताए। उनले भने, ‘यो निकै चुनौतीको विषय बनेको छ। यहाँका स्थानीय कृषकहरू जंगली जनावरबाट निकै पीडित बनेका छन्।’
