धनगढी– साथीको रुपमा चिनिने उल्लू अर्थात लाटोकोसेरो तथा लोपोन्मुख हुचिल संरक्षण गर्ने उद्देश्यसहित नेपालमा प्रत्येक वर्ष लाटोकोसेरो तथा हुचिल संरक्षण उत्सव मनाउने गरिएको छ । दश वर्षदेखि मनाउँदै आइएको उत्सव यस वर्ष विश्व रामसार सूचीमा सूचीकृत कैलालीको घोडाघोडी ताल क्षेत्रमा आयोजना गरिएको छ ।

चरा संरक्षणको क्षेत्रमा काम गर्दै आएका संस्था फ्रेन्ड्स अफ नेचर (फोन) र चरा संरक्षण सञ्जाल कैलालीको संयुक्त आयोजनामा उत्सव यही माघ २१ र २२ गते सम्पन्न भएको हो ।

लाटोकोसेरो तथा हुचिल संरक्षणका लागि सबैलाई गोलबन्द गर्न र राज्यका तीनवटै तहका सरकारलाई जानकारी गराउन उत्सवले भूमिका खेल्ने लाटोकोसेरो तथा हुचिल उत्सव आयोजक चरा संरक्षण सञ्जाल कैलालीका अध्यक्ष दयाराम चौधरीले बताउनुभयो ।

‘लाटोकोसेरो तथा हुचिलको अवस्थाका बारेमा जानकारी गराउन पनि हामीले यो उत्सव आयोजना गरेका हौं,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘यसका बारेमा बन्ने नीतिगत कुरामा पनि हामी सहयोग गर्न चाहन्छौं ।’ लाटोकोसेरो तथा हुचिल संरक्षण गर्नुपर्छ भन्ने चेतना पनि बढ्दै गएको उहाँको भनाइ छ ।

पश्चिम नेपाल लाटोकोसेरो तथा हुचिल चोरी शिकारी र अवैध ओसारपसारको रुट बनेको फ्रेन्ड्स अफ नेचरका निर्देशक एवम् उल्लू संरक्षणकर्मी राजु आचार्यले बताउनुभयो । उहाँले चोरी शिकारी र अवैध ओसारपसारले लाटोकोसेरो तथा हुचिल दुर्लभ बन्दै गएकाले यिनको संरक्षणमा लाग्नुपर्ने बताउनुभयो ।

‘लाटोकोसेरो तथा हुचील चोरी शिकारीका लागि पश्चिम नेपाल रुट नै बनेको छ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘यस्ता गतिविधी रोक्दै यसलाई जोगाउन उत्सवलगायतका जनचेतनामुलक कार्यक्रम गर्न जरुरी छ ।’ उहाँका अनुसार नेपालबाट बर्सेनि दुई हजारको संख्यामा लाटोकोसेरो तथा हुचील चोरी शिकारी र ओसारपसार हुने गरेको छ । त्यसकार्यमा पश्चिम नेपालको रुट बढी प्रयोग हुने गरेको उहाँको भनाइ छ ।

विश्व रामसार सूचीमा सूचीकृत घोडाघोडी ताल क्षेत्रलाई गत वर्ष थप चरा अभय आरण्य क्षेत्र घोषणा गरिएको थियो । त्यसको एक वर्षपछि लाटोकोसेरो तथा हुचील उत्सव आयोजना गरिएपछि स्थानीयबासी पनि खुशी भए ।

‘उत्सवले लाटोकोसेरो तथा हुचीलबारे धेरैले जानकारी प्राप्त हुने अवसर पाएका छन्, अझैपनि कसैले देख्यो कि मारिदिने अवस्था पनि थियो’ स्थानीयबासी एवम् माघी होमस्टेका सञ्चालक सिताराम चौधरीले भन्नुभयो’ ‘यसबारे जनचेतना आवश्यक थियो । यस्ता मेला उत्सवले यहाँको पर्यटनमा पनि सहयोग पुग्छ ।’

उत्सवमा लाटोकोसेरो तथा हुचीलको बारेमा विभिन्न जानकारीमूलक प्रदर्शनी गरिएको थियो । देशभरका प्रकृति, पर्यावरण, संरक्षण क्षेत्रमा काम गर्ने २५ भन्दा बढी संघ–संस्था, सरोकारवाला निकायहरु, संरक्षणकर्मीलगायत उत्सवमा सहभागी भएका भएका थिए ।