धनगढी– बढ्दो महँगीसँगै सुदूरपश्चिम प्रदेशमा चामल आयात घट्दै गएको छ । विगत तीन आर्थिक वर्षदेखि निरन्तर रुपमा चामल आयात घट्दो क्रममा रहेको हो । आर्थिक वर्ष २०७९–८० मा आठ हजार ७२८ टन चामल आयात भएकोमा आर्थिक वर्ष २०८०–८१ मा ६१० टन मात्रै चामल आयात भएको कैलाली भन्सार कार्यालयले जनाएको छ ।
२०७९–८० मा ४९ करोड ११ लाख रुपैयाँको मसिनो चामल आयात भएकोमा २०८०–८१ मा पाँच करोड ९३ लाख रुपैयाँको चामल आयात भएको भन्सारको तथ्यांकमा उल्लेख छ । आर्थिक वर्ष २०७८–७९ मा भारतबाट एक अर्ब ६ करोड ५६ लाख रुपैयाँ मूल्यका २३ हजार ६१५ टन चामल आयात भएको थियो ।
जिल्ला भन्सार कार्यालय कैलालीका सूचना अधिकारी पवित्रकुमार खड्काले त्रिनगर भन्सार नाकाबाट चामल आयात हुने क्रम निरन्तर घट्दै गएको बताए । उनले नेपाल र भारतमा पाइने चामलको मूल्य लगभग समान हुन थालेकाले पनि चामल आयात कम भइरहेको जानकारी दिए । उनले बढ्दो महँगीको कारण नेपालीहरुले आफ्नै मुलुकमा उत्पादन हुने चामलमा भर पर्न थालेकाले पनि भारतबाट ल्याउने चामल घटिरहेको बताए ।
उनका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७९–८० मा दुई हजार ९८० टन बासमती चामल आयात भएकोमा गत आर्थिक वर्ष २०८०–८१ मा बासमती चामल आयात भएको देखिदैन् । चामल आयातबाट गत आर्थिक वर्षमा चार लाख ५५ हजार रुपैयाँ भन्सार महशुल असुली भएको थियो भने अघिल्लो वर्ष तीन करोड ४१ लाख रुपैयाँ असुल भएको छ ।
यसैगरी, मकै र लाहीको दाना आयात पनि घटेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा ३३ करोड ९३ लाख रुपैयाँको नौ हजार १६३ टन मकै आयात भएकोमा गत वर्ष आधा घटेर १८ करोड ३८ लाख रुपैयाँको चार हजार ७२८ टन आयात भएको थियो । त्यसबाट अघिल्लो आर्थिक वर्षमा एक करोड ७० लाख राजस्व असुली भएकोमा गत वर्ष ९४ लाख ८३ हजार रुपैयाँ असुल भएको थियो ।
यसैगरी, अघिल्लो वर्ष २६ करोड ९२ लाख रुपैयाँको तीन हजार २५६ टन लाहीको दाना आयात भएकोमा गत वर्ष एक करोड ९१ लाख रुपैयाँको २६३ टन मात्रै आयात भएको छ । यसबाट अघिल्लो आर्थिक वर्षमा चार करोड १९ लाख ६५ रुपैयाँ राजस्व असुल भएकोमा गत वर्ष ४५ लाख १३ हजार रुपैयाँ मात्रै राजस्व प्राप्त भएको सूचना अधिकारी खड्काले बताए ।
किराना व्यवसायी संघ कैलालीका पूर्व अध्यक्ष लक्ष्मण पन्तले मसिनो चामलको मूल्य बढेको कारण उपभोक्ताले मोटो चामल खान थालेको बताए । उनले २० किलो मसिनो चामलको मूल्य १ हजार ६ सय रुपैयाँ रहेकोमा अहिले बढेर २ हजार २ सय रुपैयाँ पुगेको छ । उनले २० किलो मोटो चामलको मूल्य एक हजार १ सय रुपैयाँ रहेकोमा बढेर १ हजार ६ सय रुपैयाँ पुगेको बताए ।
‘चामलको मूल्य बढेको छ । पहिले मसिनो चामल आउने रेटमा अहिले मोटो चामल आइरहेको छ,’ उनले भने, ‘मूल्य बढे पनी मानिसको आम्दानी बढेको छैन । सोही कारण बाध्य भएर मोटो चामल खानु पर्ने अवस्था छ ।’
गहुँ आयातमा पनि वृद्धि
आर्थिक वर्ष २०७९–८० को तुलनामा आव २०८०–८१ मा गहुँ आयात दोब्बरभन्दा बढीले वृद्धि भएको छ । २०७९–८० मा दुई हजार ३८३ टन गहुँ आयात भएकोमा २०८०–८१ मा ६ हजार ३७७ टन गहुँ आयात भएको छ । अघिल्लो वर्षको तुलनामा गत वर्ष तीन हजार ९९४ टन बढी गहुँ आयात भएको हो ।
सूचना अधिकारी खड्काले २०७९–८० मा १० करोड ५० लाख रुपैयाँको गहुँ आयात हुँदा ५२ लाख ५२ हजार रुपैयाँ राजस्व असुल भएको बताए । उनले २०८०–८१ मा २६ करोड ३७ लाख रुपैयाँको गहुँ आयात भई एक करोड ३१ लाख रुपैयाँ राजस्व प्राप्त भएको जानकारी दिए ।
