धनगढी- चालु आर्थिक वर्ष २०७९/०८० मा सुदूरपश्चिमको भारतीय नाकाबाट चामल आयात हुने क्रम ७९ प्रतिशतले घटेको छ । हरेक वर्ष भारतबाट त्रिनगर भन्सार नाकाबाट एक अर्बभन्दा बढी रुपैयाँको चामल आयात हुने गरेकोमा यस वर्ष घटेको हो ।

चामल आयातमा कुनै पनि अवरोध नरहे पनि आफैं घटेको कैलाली भन्सार कार्यालयका सूचना अधिकारी पवित्रकुमार खड्काले बताए । उनले बढ्दो महँगी र आफ्नै ठाउँमा उत्पादन वृद्धिले गर्दा चामल आयात घटेको हुनसक्ने बताए ।

भन्सार कार्यालयको तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक वर्षमा भारतबाट २३ हजार ६१५ टन चामल आयात भएकोमा चालु आर्थिक वर्षको असार १५ गतेसम्म पाँच हजार पाँच टनमात्रै चामल आयात भएको छ ।

गत वर्ष एक अर्ब ६ करोड ५६ लाख ४६ हजार रुपैयाँ मूल्यको चामल आयात भएको थियो । यस वर्ष २० करोड ४० लाख ८८ हजार रुपैयाँ मूल्यको चामल आयात भएको भन्सारले जनाएको छ । चामल आयातबाट भन्सार कार्यालयले गत वर्ष १३ करोड २५ लाख ३२ हजार रुपैयाँ र चालु आर्थिक वर्षमा दुई करोड ८४ लाख रुपैयाँ राजस्व असुल गरेको छ ।

उनले नेपाली चामल र भारतीय चामलको मूल्य लगभग समान भएपछि व्यापारीले चामल आयात गर्न छोडेको बताए । भारतबाट मसिनो चामल आयात हुने गरेको छ । किराना व्यवसायी संघ कैलालीका अध्यक्ष लक्ष्मण पन्तले मसिनो चामलको मूल्य बढेका कारण उपभोक्ताले मोटो चामल खान थालेको बताए । उनले २० किलोको एक कट्टा मसिनो चामलको मूल्य एक हजार ६ सय रुपैयाँ पर्दै आएकोमा यो बढेर दुई हजार दुई सय रुपैयाँ पर्न थालेको बताए । उनले २० किलो मोटो चामलको मूल्य ११ सय रुपैयाँ पर्दै आएकोमा बढेर १६ सय रुपैयाँ भएको बताए ।

“चामलको मूल्य बढेको छ । पहिले समिनो चामल आउने रेटमा अहिले मोटो चामल आइरहेको छ,” उनले भने, “मूल्य बढे पनि मानिसको आम्दानी बढेको छैन । त्यसो भएर मानिस बाध्य भएर मोटो चामल खान थालेका छन् ।” मोटो चामल प्रदेशमै उत्पादन हुने गरेको छ भने पछिल्लो समयमा मसिनो धानखेती पुनः सुरुवात भएको छ ।

प्रदेश कृषि विकास निर्देशनालयका अनुसार २०७७ मा सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ६ लाख ४४ हजार ९९० टन धान उत्पादन भएको थियो भने २०७७ मा चार लाख ५६ हजार ५४२ टन धान उत्पादन भएको थियो । २०७९ मा कैलाली जिल्लामा मात्रै तीन लाख ५० हजार टन धान उत्पादन भएको थियो ।

कैलालीमा २०७७ मा तीन लाख सात हजार, २०७८ मा एक लाख ८० हजार टन धान उत्पादन भएको थियो । २०७७ मा कैलालीमा गरिमा जातको धान फलेको थिएन भने २०७८ मा धान काट्ने बेला आएको बेमौसमी बाढीले ठूलो परिणाममा धान उत्पादन घटेको थियो ।

सुदूरपश्चिममा आवश्यकताभन्दा एक लाख टन बढी धान उत्पादन हुने गरेको निर्देशनालयले जनाएको छ । सबैभन्दा कम धान उत्पादन भएको आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ मा प्रदेशको आवश्यकताभन्दा ४८ हजार १९१ टन धान बढी उत्पादन भएको निर्देशालयकी योजना अधिकृत मीना पौडेलले बताइन् ।

उनका अनुसार सो वर्ष आवश्यकताभन्दा कैलालीमा १७ हजार ७९७, कञ्चनपुरमा ५२ हजार २८८, डोटीमा चार हजार ५४७ टन धान बढी उत्पादन भएको थियो । डडेल्धुरामा २८१, बैतडीमा १० हजार ३७२, अछाममा पाँच हजार ६२६, बझाङमा तीन हजार ६३५ र दार्चुलामा चार हजार ९७६ टन धान आवश्यकताभन्दा कम उत्पादन भएको थियो । प्रदेश कृषि निर्देशक यज्ञराज जोशीले प्रदेशमा मोटो र मसिनो दुवै प्रकारको धान उत्पादन वृद्धि भएको बताए । उनले धान उत्पादन वृद्धि भएसँगै भारतबाट चामल ल्याउनुपर्ने माग घट्दै भएको बताए । कारोबारबाट