धनगढी । पछिल्लो समय बढ्दै गएको मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि सहअस्तित्व विकास आवश्यक भएको एक कार्यक्रमका सहभागीले बताएका छन् ।
आज प्रकृति संरक्षण कोष,शुक्लाफाँटा संरक्षण कार्यक्रमले धनगढीमा आयोजना गरेको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा वन्यजन्तु अपराध नियन्त्रणसम्बन्धी सञ्चारमाध्यमको संलग्नता र सचेतना कार्यक्रमका सहभागीहरुले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि मानव व्यवहार सुधार गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।
सुदूरपश्चिम प्रदेश वन निर्देशनालयका निर्देशक हेमराज बिष्टले वन्यजन्तुहरुले वनक्षेत्रमा पर्याप्त आहारा नपाउँदा मानव बस्तीतिर वन्यजन्तु आउन थालेकाले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व बढ्दै गएको बताए ।
उनले मान्छेले आफ्ना बानीव्यवहार परिवर्तनका साथै वन अतिक्रमणलाई निरुत्साहित गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।
त्यस्तै, शुक्लाफाँटा संरक्षण कार्यक्रमका संरक्षण अधिकृत पुरुषोतम वाग्लेले वन्यजन्तुमध्ये बाघ,चितुवा हात्तीबाट बढी घटना हुने गरेको बताए । त्यसमध्ये हात्ती ठूलो समूमा बस्ने र खाना पनि धेरै आवश्यक हुने भएकाले त्यसलाई क्षेत्र पनि ठूलो आवश्यक पर्ने उल्लेख गरे ।
शुक्लाफाँटा संरक्षण कार्यक्रम कार्यालय प्रमुख लक्ष्मीराज जोशीले प्रस्तुतिकरण राख्दै चोरी सिकारी,जलवायु परिवर्तन,आगलागी,जैविकमार्ग मासिनु, लगायतका कारणले मानव– वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणका प्रमुख चुनौति भएको बताए ।
उनले एक तथ्यांक प्रस्तुत गर्दै शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज मुख्य वासस्थान भएका बाघको संख्या सन् २०२६ सम्म ५० पुगेको जानकारी दिए । प्रदेशभरी २०७० पछि ४५ वटा चितुवको उद्धारको प्रयास गरिएकामा आधाजति मात्रै बाचेका बताए । उनले आहारा सजिलै पाउन सकिने मानवबस्ती नजिक चितुवा बढी आउन थालेकाले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व बढ्दै गएको बताए । उनले
सुदूरपश्चिममा कृषिबालीमा क्षति पु¥याउनेमा हात्ती,बदेललगायत,घरपालुवा जनावर मार्ने तथा घाइते बनाउने चितुवा र मान्छे आक्रमणमा बाघको संलग्नता पाइएको बताए ।
उनले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि चोरी सिकारी रोक्नुपर्ने,मान्छेले जीविकोपार्जमा वन्यजन्तुले कम क्षति गर्ने खालका बाली लगाउनुपर्ने तथा मान्छेले व्यवहार परिवर्तन गर्नुपर्ने बताए । यसबारे सतेनताका लागि सञ्चारमाध्यमको पनि महत्वपूर्ण भूमिका रहने उनले बताए ।
कार्यक्रममा सुदूरपश्चिम प्रदेशको उद्योग,पर्यटन,वन तथा वातावरण मन्त्रालयका उपसचिव धोजराज पाठकले प्रदेशमा वन्यजन्तुको चोरी सिकारी नियन्त्रण तथा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व व्यवस्थापनको अवस्था,चुनौति र अबको बाटोको बारेमा प्रस्तुतिकरण गरेका थिए ।
नेपाल पत्रकार महासंघ सुदूरपश्चिम प्रदेशका महासचिव शिवराज भट्टको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रमकोे सहजीकरण शुक्लाफाँटा संरक्षण कार्यालयकी हरिप्रिया शाहीले गरेकी थिइन् ।
