धनगढी– सुदूरपश्चिम प्रदेशका आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री पृथ्वीबहादुर सिंहले अहिले आउने नीति तथा कार्यक्रममा रैथाने खेतीलाई प्रमुख महत्वका साथ प्रदेश सरकारले लिएको बताएका छन् ।
धनगढीमा शुक्रबार बझाङको मष्टा गाउँपालिकाकोे आयोजना र मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालयको सहयोगमा गरिएको रैथाने बाली र उत्पादनको व्यवसायीकरण प्रबर्द्धन विषयक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा मन्त्री सिंहले रैथाने खेतीमा सरकारले आवश्यक बजेट छुटाउने रणनीति लिएको बताएका हुन् ।
बझाङमा रैथाने बालीको खेती भइरहेको भन्दै उनले जिल्लामा हुने उत्पादन, बजारीकरण र उपभोगका लागि प्रचार–प्रसार गर्न आवश्यक रहेको बताए ।
रैथाने बालीको उत्पादन बढाउनका लागि किसानहरुलाई यसबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्न आवश्यक रहेको उनले बताए ।
‘अझै पनि धेरै ठाउँमा कोदो, जौ, फापर खेती हुने गरेको छ । कुन ठाउँमा कुन किसिमको रैथाने खेती हुन्छ यसैअनुसार पकेट क्षेत्रको घोषणा गरेर खेती गर्न प्रेरित गर्नु पर्दछु उनले भने ।
उत्पादन गरेका सामाग्रीको बजारीकरण गर्न समस्या भएकाले जुन ठाउँमा रैथाने खेतीहरु फल्दछन् त्यस ठाउँमा स्थानीय स्तरबाटै बजारीकरण गर्न सकियो भने रैथाने खेतीलाई व्यवसायक मुलक बनाउन सकिने उनको भनाइ छ ।
रैथाने खेतीलाई आधुनिकरण र वैज्ञानिक ढगले अगाडि लैजाने सकियो भने प्रदेशको विकासमा पनि टेवा पुगाउन सक्ने उनले बताए ।
कार्यक्रममा बोल्दै सुदूपश्चिम प्रदेशमा प्रदेश सचिव नारायणप्रसाद शर्मा दुवाडीले नवप्रबर्द्धन साझेदारी कोष अन्तरगर्त नै मष्टा गाउँपालिकालाई यस कार्यक्रममा समेटिएको बताए ।
अझै केही नौलो सिर्जनात्मक पक्षहरु यसमा हुन जरुरी रहेको र यस विषयमा जनतालाई र सरोकारवालाहरुलाई जवाफ दिन सक्ने गरेर आगामी दिनमा पालिकाले तयारी गर्न आवश्यक रहेको उनले बताए ।
सूचना प्रविधिको माध्यबाट उत्पादन र उपभोगलाई जोडन सकियो भने रैथाने खेती अझै प्रभावकारी हुने उनको भनाइ छ । रैथाने बालीलाई आधुनिक प्रविधिका माध्यबाट पनि खेती गर्न सकिने उनले जोड दिए ।
मष्टा गाउँपालिका कृषि अधिकृत प्रभाकर जोशीले गाउँपालिकालाई आर्थिक टेवा पुग्ने उदेश्यले नै यो परियोजना सुरु गरेको बताए ।उत्पादन भएका रैथाने बालीलाई गाउँपालिका भित्रका सामुदायिक विद्यालयमा मेनु अनुसार दिवा खाजाको व्यवस्था गरेको उनले बताए । उत्पादन भएका सामाग्रीहरु लाई बजारीकरण गर्न सारै समस्या भएको उनको भनाइ छ ।
परियोजनाको कुल बजेट दुई करोड रहेको छ । जसमा मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषदको कार्यालयबाट एक करोड ५९ लाख र गाउँपालिकाको ५० लाख छ । परियोजनाबाट तीन हजार २३८ जना लाभग्राही भएको छन् । जसमा पुरुष १७३८ जना र महिला १५ हजार रहेका छन् ।
गाउँपालिकाले प्रमुख रैथाने बालीहरु कोदो, कागुनो, जौ, लट्टे, चिनो, फापर, सिमि, गुराँस रहेका छन् । गत वर्ष कोदो र सिमी एकल बालीका रुपमा रहेको थियो । कोदो २ सय हेक्टर लगाएकोमा ०।६ मेट्रीकटन हेक्टरमा उत्पादन भएको थियो । यस्तै सिमी ५० हेक्टर लगाएकोमा १ मेट्रीकटन हेक्टरमा उत्पादन भएको छ । यस वर्ष कागुनो र लट्टे लगाउने तयारीमा गाउँपालिका रहेको छ ।
मष्टा गाउँपालिका अध्यक्ष ज्ञानबहादुर बोहराको अध्यक्षतामा कार्यक्रम भएको थियो । कार्यक्रममा विभिन्न गाउँपालिका अध्यक्ष, सरोकारवाला निकाय लगायतको सहभागिता थियो ।
