कैलाली- रैथाने बालीमा रातो अनदी धानको माग बढ्दै गएको छ । विभिन्न चाँड र पूजामा राना र चौधरी समुदायममा यो धानको चामल अनिवार्य आवश्यक्ता कारण पनि सोको माग बढ्न थालेको हो ।
राना समुदायमा रातो अनदी धानको चामलबाट मिसौला बनाएर देवी देउतालाई चढाउने चलन छ । चौधरी समुदायमा अटवारी पर्वको बेला सो धानको चामलको रोटी बनायर दिदीबहिनीलाई कोशेलीको रुपमा दिने प्रचलन कारण पनि माग बढेको कञ्चनपुरको लालझाडी गाउँपालिका–३ स्थित अनमोल कृषि सहकारी संस्था लिमिटेडका अध्यक्ष आशाराम चौधरीले निशाना न्युजलाई जानकारी दिए ।
अनदी धानको चामल राना थारु समुदायमा अनिवार्य आवश्यक्ता हुने गरेकाले पनी संरक्षण अनिवार्य भएको उनले बताए । अनमोल कृषि सहकारी संस्था लिमिटेडले २६ जातका रैथाने धानसँगै विभिन्न जातका तरकारी दालहन बालीको संरक्षण पनि गर्दै आईरहेको उनले बताए ।
कृषि ज्ञान केन्द्र कञ्चनपुरको सहकार्यमा हामीले संंरक्षणको काम गर्दै आईरहेका छौँ,उनले भने ‘चौरयाठी, अन्जना, धुम्का,रातोझुगे,साखादुलनिया,सेतो कालो,सोधुवा,गजमौला,घिउपुरी,थापाचिनी,झिनी जस्ता धानलाई संस्थाले ३ बिगाह जमिनमा उत्पादन गरि बीउको रुपमा कृषकलाई सुपथ मुल्यमा विक्री गर्ने गरेको उनको भनाइ छ ।
‘उत्पादन भएका बीउ भण्डारणमा राख्नाले लामो समयसम्म काम लाग्ने र कृषकको आवश्यक्ता अनुसार वितरण गर्ने गरिएको छ ।’ उनले भने ‘हामीले सबै सदस्य र आर्थिक अवस्था कमजोर भएका सदस्यलाई पारिश्रमिक दिएर पनि रैथाने बाली संरक्षणमा जोड दिदै आएका छौँ ।’
चौठयारी,अन्जना र घिउतोरीको धानको चामल प्रतिकिलो एक सय तथा रातो अनदी धानको चामल प्रतिकिलो एक सय २० रुपैयाँमा बेच्ने गरिएको उनले बताए ।
त्यस्तै संस्थाले पिडालु ४ जात, सिमी (रातो,सेतो,हरियो,भुइटी,च्याप्टो), बोडी,चिचिण्डो,तोरैया, थारु रातो सेतो आलुको पनि संरक्षणमा जोड दिँदै आएको उनले बताए । दलहन बालीमा मसुरो (कालो,सेतो,ठूलो,बकुल्ला),मुम र कछुवा केराउ जस्ता बालीको पनि संस्थाले संरक्षण गर्दै आएको जनाइएको छ । कृषि ज्ञान केन्द्र कञ्चनपुरका सुचना अधिकृत हरिदत्त जोशीले रैथाने बालीको संरक्षण गर्न अवश्यक रहेको र त्यसका लागि कृषकसँग प्रत्यक्ष जोडिन अनमोल कृषि सहकारी संस्थासँग सहकार्य गर्दै काम अघि बढाइएको बताए ।
